DNA. Trzy litery, które mają więcej do powiedzenia o Tobie niż Twoja ciotka na rodzinnych uroczystościach. To właśnie w nici DNA zapisane są wszelkie informacje o Twoim kolorze oczu, wzroście, a nawet o tym, że Twoja prawa brew unosi się nieco wyżej niż lewa, gdy słyszysz coś podejrzanego. Ale skoro już jesteśmy przy genetyce, zapytajmy otwarcie: ile człowiek ma chromosomów i dlaczego niektórzy mają ich więcej lub mniej? Zaparz sobie herbatkę, rozsiądź się wygodnie — zabieramy Cię w podróż do wnętrza komórki!
Chromosomy: Genetyczne segregatory danych
Wyobraź sobie, że Twoje DNA to ogromna biblioteka pełna instrukcji obsługi organizmu. Każda książka w tej bibliotece to gen, a wszystkie te książki są starannie posegregowane w segregatory zwane… chromosomami! Człowiek, przeciętny Homo sapiens (bo zakładamy, że nie czyta nas akurat neandertalczyk z antycznego Wi-Fi) ma tych segregatorów dokładnie 46. Są one ułożone w pary – 23 od mamy i 23 od taty. I chociaż czasem trudno ustalić, od kogo odziedziczyło się kiepską zdolność do parkowania, to już z chromosomami nie ma wątpliwości.
Podział obowiązków: Autonomiczne i płciowe
Nie wszystkie chromosomy zajmują się tym samym. Spośród 46 chromosomów, 44 to tzw. autosomy – to one odpowiadają m.in. za to, czy Twój nos zakręca się delikatnie na końcu, a wzrost przekracza 1,70 m. Pozostałe dwa to chromosomy płciowe: XX u pań i XY u panów. One mają najwięcej do powiedzenia w sprawach typu czy nosić brodę, czy dać się ponieść hormonowym turbulencjom w każdym miesiącu. Ot, genetyczna drużyna A i dział HR w jednym organizmie.
Chromosomy i chaos genetyczny
Nie wszystko w świecie chromosomów jest jednak tak uporządkowane jak regał z książkami w bibliotece uniwersyteckiej. Czasem zdarza się, że człowiek dostaje nieco więcej – albo mniej – niż przewidziano w standardowym zestawie. Przykładem takiej genetycznej niespodzianki może być zespół Downa, gdzie zamiast 46, pojawia się 47 chromosomów. Czy to znaczy, że ktoś ma „więcej genów”? Nie do końca – to raczej tak, jakby jedna książka w ważnym segregatorze miała dwa egzemplarze. Robi się tłok, a komórki muszą sobie z tym radzić jak mogą.
Dlaczego 46? A może kiedyś było inaczej?
Jeśli jesteś typem, który lubi zadawać pytania typu „ale dlaczego akurat TAK?”, to masz szczęście. Otóż liczba 46 chromosomów u człowieka odkryta została dopiero w 1956 roku. Przedtem naukowcy obstawiali różne dziwne liczby – nawet 48! Sytuacja wyjaśniła się dopiero dzięki odpowiednio sprytnym mikroskopom i próbkom komórek, przy których żaden seans kryminalny nie miałby szans. A czemu akurat 46? Bo tak się akurat złożyło w drodze ewolucji – żaden komitet nie debatował nad tym przy kawie. Nasz genetyczny dom został zbudowany z dokładnie takiej liczby cegiełek i, jak dotąd, działa całkiem nieźle.
DNA a Twoje codzienne życie
Choć wiedza o tym, ile człowiek ma chromosomów, może na pierwszy rzut oka wydawać się nudna jak instrukcja obsługi miksera, to jednak wpływa na nasze życie każdego dnia. Czy jesteś typem rannym czy nocnym? Czy masz woskowinę suchą czy wilgotną? (serio – to genetyczne!) Czy tolerujesz laktozę? Wszystko to – niespodzianka! – jest zapisane właśnie w Twoim DNA, starannie ułożonym w tych magicznych 46 chromosomach. Więc następnym razem, kiedy zepsujesz coś w kuchni albo zgubisz klucze – nie winić siebie, winić geny!
Podsumowując, odpowiedź na pytanie: ile człowiek ma chromosomów, brzmi – 46. Składa się na nie 23 pary elegancko zapakowanego DNA, które grają pierwsze (i drugie, i trzecie) skrzypce w Twoim życiu. Czasem trafi się bonusowy chromosom, czasem coś się zagubi – ale w większości przypadków ten genetyczny plan budowy działa z zadziwiającą precyzją. Więc choć nie widzisz ich gołym okiem, Twoje chromosomy ciężko pracują nad tym, żebyś codziennie rano mógł otworzyć oczy, narzekać na budzik i spytać siebie: „czy dziś to piątek?”
Zobacz też:https://lifestylowyportal.pl/ile-chromosomow-ma-czlowiek-46-czy-47/